Sefarditas en Aruba

al rescate de una historia (XVIII-XIX)

Autores/as

DOI:

https://doi.org/10.35699/1982-3053.2024.52856

Palabras clave:

Antillas Holandesas, Comercio, Migración

Resumen

La historia de los sefarditas que vivieron en Aruba desde mediados del siglo XVIII hasta el último cuarto del siglo XIX es poco menos que desconocida. Algunos autores han pasado breve y parcialmente por este colectivo. Este artículo es un primer intento de abordar su historia, presentando el contexto en que se dio la migración desde Curaçao, los principales personajes, su desarrollo como comerciantes, las singularidades del grupo y su progresiva desaparición. Se concluye que Aruba no contabilizó como proyecto de vida para estos migrantes, sí fue lugar para hacer negocios y acrecentar capitales que luego migraron hacia la tierra firme latinoamericana o retornaron a Curaçao. Las paternidades extracomunitarias contribuyeron a la debilidad y desaparición del grupo.

Descargas

Los datos de descarga aún no están disponibles.

Biografía del autor/a

  • Blanca Isabel De Lima Urdaneta, Capítulo Falcón-Academia Nacional de Historia. Venezuela.

    Doctorado en Historia por la Universidad Central de Venezuela. Docente jubilada de la Universidad Nacional Experimental Francisco de Miranda.

Referencias

Fuentes Primarias

Archivo de La Haya (digital)

Hetoud-archief van Curaçao en on der hoorigeeilanden Bonaire en Aruba.

NL-HaNA 1.05.12.01, inventarios N° 294, 331A, 332A, 348, 349, 927, 995, 1063, 1125, 1484A, 1493, 1505, 1508 y 1512.

Inventaris van het archiefven de Tweede West-Indische Compagnie (WIC).

NL-HaNA 1.05.01.02, inventario N° 605.

Curaçao en O. H. eilanden 1828-1845.

NL-HaNA_1.05.12.02, inventarios N° 177, 179 y 808.

Inventaris van hetarchief van het Ministerie van koloniën, 1814-1849.

NL-HaNA, 2.10.01, inventarios N° 3650 y 3740.

Archivo Histórico del Estado Falcón-Universidad Nacional Experimental Francisco de Miranda

Sección Causas Criminales

Sección Instrumentos Públicos

Archivo Nacional de Aruba

Sección Registro Civil

Sección Protocolos Notariales

Archivo Nacional de Curaçao

Koloniaal Personeen

Libros de pasajeros 1822-1825

Sección Protocolos Notariales.

Sección Registro Civil.

Sección Registro de Ciudadanía.

Biblioteca Mongui Maduro, Curaçao

Fondo Congregación Mikvé Israel-Emanuel

Biblioteca Nacional de Aruba (digital)

Colección Hartog.

Departamento Arubiana-Caribiana, Colecciones Nacionales y Especiales

Referencias

ARBELL, Mordechai.The Jewish Nation of the Caribbean: the Spanish-Portuguese Jewish Settlements in the Caribbean and the Guianas. Jerusalem: Gefen Publishing House, 2002.

ARCAYA, Pedro. La guerra de Independencia en Coro y Paraguaná. Caracas: Cromotip, 1974.

BOSCH, Gerardus. Reizen in West Indië, en door eengedeelte van Zuid-en Noord-Amerik. Utrecht: L. E. Bosch, 1836. Disponible en: archive.org/details/BNADIGKOSTBARE0388II. Acceso el 25 feb. 2024.

EMMANUEL, Isaac. Precious Stones of the Jews of Curaçao. Curaçao Jewry 1656-1957.New York: Bloch Publishing Co., 1957.

EMMANUEL, Isaac; EMMANUEL, Suzanne. History of the Jews of the Netherlands Antilles, v. 1 y 2. Cincinnati: American Jewish Archives, 1970.

GONZÁLEZ, Carlos. Documentos para la historia de las Antillas Neerlandesas. Fondo Registro Principal. Coro: Edición UNEFM,.1997.

HAMELBERG, Jacobus. Documenten behoorendebij “De Neerlandersop de West-Indische Eilanden”. Curaçao, Bonaire, Aruba. Amsterdam: J. H. De Bussy, 1901.

HARTOG, Johan. Aruba Past and Present. From de Time of the Indians until Today. Aruba: D. J. de Wit, Oranjestad, 1961.

LÓPEZ, Isaac. Paraguaná siglo XIX. Relaciones y conexiones de una subregión venezolana. Mérida: Edición Biblioteca Guaruguaja, Colección Pliegos del Mar N° 3, 2021.

MANSUR, Jossy. Historia di Aruba. 1499-1824. Miami: Hallmark Press Inc., 1993.

MARTIS, Adi. De geschiedenis van Aruba tot 1816. Van zustereiland tot imperium in imperio. Volendam: Stichting LM Publisher; Editorial Charuba,.2018.

TAYLOR, Frank. Reports on the Island of Aruba (Dutch) West Indies, and its Gold Ores. Londres: Imprenta de H. W. Foster, Bear Alley, 1872.Disponible en: archive.org/details/BNA-DIG-ARUBIANA-1872GOLD/page/n17/mode/2up?q=Capriles. Acceso el 24 feb. 2024.

VAN DEN BOSCH, Johannes. Brieven van den Commissaris-Generaalvoor de (Nederlandsche) West-Indischebezittingen J. van den Bosch aan den Minister voor de Marine en de Kolonien (1827-1829). En: Brijdragen en Mededeelingen van het HistorischGenootschap, (51), 1930, Utrecht: Kemink&Zoon. Disponible en: www.dbnl.org/tekst/_bij005193001_01/_bij005193001_01_0011.php. Acceso el 12 feb. de 2024.

West-Indische Almanak. ´s Gravenhage: De Gebroeders Van Cleef, publicado con la autorización de Su Excelencia el Ministro de Colonias, 1859. Disponible en: www.dbnl.org/arch/_alm009185901_01/pag/_alm009185901_01.pdf. Acceso el 2 feb. 2024.

West-Indische Almanak. ´s Gravenhage: De Gebroeders Van Cleef, publicado con la autorización de Su Excelencia el Ministro de Colonias, 1860. Disponible en: www.dbnl.org/arch/_alm009186001_01/pag/_alm009186001_01.pdf. Acceso el 2 feb. 2024.

West-Indische Almanak. ´s Gravenhage: De Gebroeders Van Cleef, publicado con la autorización de Su Excelencia el Ministro de Colonias, 1861. Disponible en: www.dbnl.org/arch/_alm009186101_01/pag/_alm009186101_01.pdf. Acceso el 2 feb. 2024.

Fuentes hemerográficas

Amigoe di Curacao: weekbladvoor de Curaçao scheeilanden. Disponible en: resolve(kb.nl). Acceso el 30 ene. 2024.

Publicado

2025-06-01

Número

Sección

Artigo-Varia

Cómo citar

Sefarditas en Aruba: al rescate de una historia (XVIII-XIX). (2025). Arquivo Maaravi: Revista Digital De Estudos Judaicos Da UFMG, 18(35), 90-113. https://doi.org/10.35699/1982-3053.2024.52856