A teoria de valores humanos na formação inicial

uma revisão sistemática

Autores

DOI:

https://doi.org/10.35699/2237-5864.2025.52706

Palavras-chave:

valores humanos, revisão sistemática, ensino superior, valores de Schwartz

Resumo

Os valores humanos, conforme delineados pelo modelo circunflexo de Schwartz, funcionam como princípios norteadores de julgamentos e decisões na esfera da vida acadêmica e profissional dos indivíduos. Nesse sentido, este estudo tem como objetivo analisar os artigos empíricos publicados sobre valores humanos na formação inicial em diferentes cursos de graduação no contexto nacional e internacional. Busca-se, ademais, entender como a teoria dos valores é abordada nas investigações realizadas nesta etapa da formação e explorar as inter-relações com outras variáveis pertinentes. A presente revisão sistemática seguiu o protocolo PRISMA, a partir de estratégias de busca em bases de dados relevantes, resultando na identificação de 14 estudos. A análise revelou uma variabilidade nas abordagens sobre a educação em valores, destacando a importância da integração desses princípios na formação inicial para fomentar condutas éticas e melhorar as intervenções pedagógicas. Ressalta-se, contudo, a ausência de estudos relacionados à realidade brasileira, apontando lacunas que precisam ser exploradas em pesquisas futuras. Dessa forma, identificou-se a necessidade de uma educação em valores mais estruturada nos currículos de ensino superior, com base nos contextos analisados, bem como direções para futuras investigações.

Downloads

Os dados de download ainda não estão disponíveis.

Biografia do Autor

  • Rodolfo Silva da Rosa, Universidade do Estado de Santa Catarina

    Doutor em Ciências do Movimento Humano (Universidade do Estado de Santa Catarina – UDESC, Centro de Ciências da Saúde e do Esporte, Programa de Pós-Graduação em Ciências do Movimento Humano). Professor da Rede Pública Municipal de Florianópolis, Santa Catarina, Brasil.

  • Leonardo Ristow, Universidade do Estado de Santa Catarina

    Doutor em Ciências do Movimento Humano (Universidade do Estado de Santa Catarina – UDESC, Centro de Ciências da Saúde e do Esporte, Programa de Pós-Graduação em Ciências do Movimento Humano). Professor do Centro Universitário de Brusque (UNIFEBE), Brusque, Santa Catarina, Brasil.

  • Ana Flávia Backes, Universidade Federal de Santa Catarina

    Doutora em Educação Física (Universidade Federal de Santa Catarina – UFSC, Centro de Desportos, Programa de Pós-Graduação em Educação Física). Professora da Rede Pública Estadual de Santa Catarina, Florianópolis, Santa Catarina, Brasil.

  • Jéssica Dias Cardoso, Universidade do Estado de Santa Catarina

    Doutoranda em Ciências do Movimento Humano na Universidade do Estado de Santa Catarina (UDESC), Centro de Ciências da Saúde e do Esporte, Programa de Pós-Graduação em Ciências do Movimento Humano, Florianópolis, Santa Catarina, Brasil.

  • Vinicius Zeilmann Brasil, Universidade Federal de Santa Catarina

    Doutor em Educação Física (Universidade Federal de Santa Catarina – UFSC, Centro de Desportos, Programa de Pós-Graduação em Educação Física). Professor na Universidade do Estado de Santa Catarina (UDESC), Centro de Ciências da Saúde e do Esporte, Departamento de Educação Física, Florianópolis, Santa Catarina, Brasil.

  • Valmor Ramos, Universidade do Estado de Santa Catarina

    Doutor em Ciências do Desporto (Universidade do Porto, Faculdade de Desporto, Portugal). Professor na Universidade do Estado de Santa Catarina (UDESC), Centro de Ciências da Saúde e do Esporte, Departamento de Educação Física, Florianópolis, Santa Catarina, Brasil.

Referências

AKAN, Yunus. An analysis of the impact of the values education class over the university students’ levels of acquisition of moral maturity and human values. International Journal of Psychology and Educational Studies, [S. l.], v. 8, n. 2, p. 38-50, 2021. Disponível em: https://dergipark.org.tr/en/pub/pes/issue/62298/935937#article_cite. Acesso em: 29 abr. 2023. DOI: https://doi.org/10.52380/ijpes.2021.8.2.294

AKAN, Yunus; TATIK, Ramazan Şamil. Analysis of relationship between moral maturity and human values of university students. International Online Journal of Education and Teaching, [S. l.], v. 8, n. 3, p. 1324-1347, 2021. Disponível em: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1308059.pdf. Acesso em: 20 mar. de 2023.

AYDIN, Gülsüm Özlem; TURAN, Nuray; IRMAK, Aylin Y.; ÇELIKKALP, Ülfiye; AYGÜN, Aysu; ÇAKIR, Zehra. Nursing students' individual values, inclination to ethical and professional values. Perspectives in Psychiatric Care, Porto, v. 58, n. 2, p. 850-860, 2021. DOI: https://doi.org/10.1111/ppc.12863. Disponível em: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/ppc.12863. Acesso em: 21 mar. de 2023. DOI: https://doi.org/10.1111/ppc.12863

BARDI, Anat; SCHWARTZ, Shalom H.; TROMMSDORFF, Gisela; HECKHAUSEN, Jutta. Universals in the content and structure of values: theoretical advances and empirical tests in 20 countries. Advances in Experimental Social Psychology, Ontário, v. 41, p. 1-65, 2009.

BARDIN, Laurence. Análise de conteúdo. São Paulo: Edições, 2011.

BAUER, Johannes; FESTNER, Dagmar; GRUBER, Hans; HARTEIS, Christian; HEID, Helmut. The effects of epistemological beliefs on workplace learning. Journal of Workplace Learning, [s. l.], v. 16, n. 5, p. 284-292, 2004. DOI: https://doi.org/10.1108/13665620410545561. Disponível em: https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/13665620410545561/full/html. Acesso em: 21 mar. de 2023. DOI: https://doi.org/10.1108/13665620410545561

BENTO, Beatriz do Amaral Rezende; BIBERG-SALUM, Tânia Gisela; SANTOS, Mirella Ferreira da Cunha; MONTEIRO, Rosilene Canavarros. Contexto atitudinal dos docentes de um curso de Medicina envolvendo o tema relação médico paciente. Revista de Ensino, Educação e Ciências Humanas, Londrina, v. 21, n. 1, p. 28-33, 2020. DOI: https://doi.org/10.17921/2447-8733.2020v21n1p28-33. Disponível em: https://revistaensinoeeducacao.pgsscogna.com.br/ensino/article/view/8194. Acesso em: 9 ago. 2023. DOI: https://doi.org/10.17921/2447-8733.2020v21n1p28-33

CHAVARRÍA, Patricia. Formación de valores: estrategia evaluativa de los estudios de derecho en la universidad Tomás Frías. Revista Tribunal, Bolívia, v. 2, n. 3, p. 11-32, 2022. DOI: https://doi.org/10.59659/revistatribunal.v.2i3.13. Disponível em: https://revistatribunal.org/index.php/tribunal/article/view/56. Acesso em: 16 dez. 2023. DOI: https://doi.org/10.59659/revistatribunal.v.2i3.13

CHERUVALATH, Rahulan. Does attending classes help foster human values in college students?. Active Learning in Higher Education, [S. l.], v. 18, n. 2, p. 143-155, 2017. DOI: DOI: https://doi.org/10.1177/1469787417707616

https://doi.org/10.1177/1469787417707616. Disponível em: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1469787417707616. Acesso em: 14 dez. 2023.

COELHO, Gabreil Lins de Holanda; FONSÊCA, Patrícia Nunes da; VILAR, Roosevelt; MENDES, Luis Augusto de Carvalho; GOUVEIA, Valdiney Veloso. How can human values influence work engagement among teachers? An exploratory study. Trends in Psychology, p. 1-14, 2023. Disponível em: https://link.springer.com/article/10.1007/s43076-023-00258-y. Acesso em: 20 mar. 2025. DOI: https://doi.org/10.1007/s43076-023-00258-y

COSTA, Marcone Felix; PEREIRA FILHO, Antônio. O desenvolvimento moral diante dos desafios contemporâneos da educação. Educação em Foco, Belo Horizonte, v. 21, n. 35, p. 323-342, 2018. DOI: https://doi.org/10.24934/eef.v21i35.1649. Disponível em: https://revista.uemg.br/index.php/educacaoemfoco/article/view/1649. Acesso em: 7 nov. 2022. DOI: https://doi.org/10.24934/eef.v21i35.1649

DAVIDOV, Eldad; SCHMIDT, Peter; SCHWARTZ, Shalom H. Bringing values back in: the adequacy of the European social survey to measure values in 20 countries. Public Opinion Quarterly, [s. l.], v. 72, n. 3, p. 420-445, 2008. DOI: https://doi.org/10.1093/poq/nfn035. Disponível em: https://academic.oup.com/poq/article-abstract/72/3/420/1837853?redirectedFrom=fulltext. Acesso em: 20 mar. 2025. DOI: https://doi.org/10.1093/poq/nfn035

DILMAÇ, Bulent. Bir grup fen lisesi öğrencisine verilen insani değerler eğitiminin insani değerler ölçeği ile sınanması. Yayımlanmamış doktora tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2007.

DILMAÇ, Bulent; ARICAK, Osman; CESUR, Sevim. A validity and reliability study on the development of the values scale in Turkey. Educational Sciences Theory & Practice, Gaziantep, v. 14, n. 5, p. 1661-1671, 2014. Disponível em: https://openaccess.hku.edu.tr/xmlui/handle/20.500.11782/875. Acesso em: 9 ago. 2023.

FISCHER, Ronald. Origins of values differences: A two-level analysis of economic, climatic and parasite stress explanations in the value domain. Cross-Cultural Research, [S. l.], v. 55, n. 5, p. 438-473, 2021. DOI: https://doi.org/10.1177/10693971211031476. Disponível em: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/10693971211031476. Acesso em: 3 set. 2023. DOI: https://doi.org/10.1177/10693971211031476

HANEL, Paul H. P.; LITZELLACHNER, Lukas F.; MAIO, Gregory R. An empirical comparison of human value models. Frontiers in Psychology, Lausana, v. 9, p. 1643, 2018. DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01643. Disponível em: https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2018.01643/full. Acesso em: 15 jul. 2023. DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01643

HAWKES, Neil. Values-based Education. In: LOVAT, Terence; TOOMEY, Ron; CLEMENT, Neville; DALLY, Kerry (ed.). Second International Research Handbook on Values Education and Student Wellbeing. Springer International Handbooks of Education. Springer, Cham, 2023. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-24420-9_21

HOFER, Barbara; BENDIXEN, Lisa. Personal epistemology: Theory, research, and future directions. APA educational psychology handbook, Washington, v. 1, p. 227-256, 2012. DOI: https://doi.org/10.1037/13273-009

HONEBEIN, Peter C. The influence of values and rich conditions on designers’ judgments about useful instructional methods. Educational Technology Research and Development, [s. l.], v. 65, p. 341-357, 2017. DOI: https://doi.org/10.1007/s11423-016-9485-y. Disponível em: https://link.springer.com/article/10.1007/s11423-016-9485-y. Acesso em: 5 out. 2023. DOI: https://doi.org/10.1007/s11423-016-9485-y

HONEBEIN, Peter C. The influence of motivational values on instructional designers’ values about methods. Educational Technology Research and Development, [s. l.], v. 70, p. 447-467, 2022. DOI: https://doi.org/10.1007/s11423-022-10087-y. Disponível em: https://link.springer.com/article/10.1007/s11423-022-10087-y. Acesso em: 5 out. 2023. DOI: https://doi.org/10.1007/s11423-022-10087-y

HOWELL, Andrew J.; BURO, Karen. Measuring and predicting student well-being: further evidence in support of the flourishing scale and the scale of positive and negative experiences. Social Indicators Research, [s. l.], v. 121, p. 903-915, 2014. DOI: https://doi.org/10.1007/s11205-014-0663-1. Disponível em: https://link.springer.com/article/10.1007/s11205-014-0663-1. Acesso em: 17 nov. 2023. DOI: https://doi.org/10.1007/s11205-014-0663-1

HUANG, Lihua; NAWATA, Kengo; MIYAJIMA, Takeru; YAMAGUCHI, Hiroyuki. Values and hostile intent attribution to out-groups within china-japan relations: the mediating role of perceived threats. International Journal of Psychological Studies, Ontário, v. 7, n. 3, p. 1-97, 2015. DOI: http://dx.doi.org/10.5539/ijps.v7n3p97. Disponível em: https://www.ccsenet.org/journal/index.php/ijps/article/view/50768. Acesso em: 4 abr. 2023. DOI: https://doi.org/10.5539/ijps.v7n3p97

JARDIM, Maria Helena de Agrela Gonçalves; SILVA JUNIOR, Geraldo Bezerra da; ALVES, Márcia Lúcia Sousa Dias. Values in students of higher education. Creative Education, Glendale, v. 8, n. 10, p. 1682-1693, 2017. DOI: 10.4236/ce.2017.810114. Disponível em: https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=78501. Acesso em: 23 jun. 2023. DOI: https://doi.org/10.4236/ce.2017.810114

KIM, Bryan S. K.; HONG, Sehee. A psychometric revision of the asian values scale using the rasch model. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, [s. l.], v. 37, n. 1, p. 15-27, 2004. DOI: https://doi.org/10.1080/07481756.2004.11909747. Disponível em: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07481756.2004.11909747. Acesso em: 29 dez. 2023. DOI: https://doi.org/10.1080/07481756.2004.11909747

KNOBLOCH, Neil A. Factors of teacher beliefs related to integrating agriculture into elementary school classrooms. Agriculture and Human Values, [s. l.], v. 25, p. 529-539, 2008. DOI: https://doi.org/10.1007/s10460-008-9135-z. Disponível em: https://link.springer.com/article/10.1007/s10460-008-9135-z. Acesso em: 6 jul. 2023. DOI: https://doi.org/10.1007/s10460-008-9135-z

KÖKSOY, Aylin Mentis; DAŞDEMIR, Iskender. Factors affecting teacher candidates' value preferences. International Journal of Progressive Education, Bloomington, v. 15, n. 6, p. 102-121, 2019. DOI: https://doi.org/10.29329/ijpe.2019.215.7. Disponível em: https://ijpe.inased.org/makale/1150. Acesso em: 19 ago. 2023. DOI: https://doi.org/10.29329/ijpe.2019.215.7

KOSCIELNIAK, Maciej; BOJANOWSKA, Agnieszka.The role of personal values and student achievement in academic dishonesty. Frontiers in Psychology, Lausana, v. 10, 2019. DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01887. Disponível em: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2019.01887/full. Acesso em: 22 set. 2023. DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01887

LESNIESKI, Marlon Sandro; TREVISOL, Márcio Giusti. Estado do conhecimento da educação superior no Brasil: temas e questões (2017-2020). Revista Internacional de Educação Superior, Campinas, v. 7, p. e021043, 2021. DOI: https://doi.org/10.20396/riesup.v7i0.8665113. Disponível em: https://periodicos.sbu.unicamp.br/ojs/index.php/riesup/article/view/8665113. Acesso em: 10 dez. 2023. DOI: https://doi.org/10.20396/riesup.v7i0.8665113

LINDEMAN, Marjaana; VERKASALO, Markku. Measuring values with the short Schwartz's value survey. Journal of personality assessment, Filadélfia, v. 85, n. 2, p. 170-178, 2005. DOI: https://doi.org/10.1207/s15327752jpa8502_09. Disponível em: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1207/s15327752jpa8502_09. Acesso em: 1 jun. 2023. DOI: https://doi.org/10.1207/s15327752jpa8502_09

LLENA, Clément. Enseigner ce que l’on est: quand la concordance de valeurs rime avec bien-être au travail. Le cas des enseignants d’EPS de l’académie de Lille. 2019. Tese (Doutorado em Educação) – Université de Bordeaux, França, 2019. Disponível em: https://theses.hal.science/tel-02882259v1. Acesso em: 20 mar. 2025.

LLENA, Clément; ISIDORE, Périne; JOING, Isabelle; POTDEVIN, François; DIEU, Olivier; PORROVECCHIO, Alessandro. Système de valeurs des enseignants d’EPS et bien-être affectif des élèves. Ejournal de la recherche sur l’intervention en éducation physique et sport, Besançon, n. 4, 2021. DOI: https://doi.org/10.4000/ejrieps.6494. Disponível em: https://journals.openedition.org/ejrieps/6494. Acesso em: 7 nov. 2023. DOI: https://doi.org/10.4000/ejrieps.6494

LUCIANI, Michela; RAMPOLDI, Giulia; ARDENGHI, Stefano; BANI, Marco, MERATI, Sandra; AUSILI, Davide; STREPPARAVA, Maria Grazia; DI MAURO, Stefania. Personal values among undergraduate nursing students: A cross-sectional study. Nursing Ethics, [S. l.], v. 27, n. 6, p. 1461-1471, 2020. DOI: DOI: https://doi.org/10.1177/0969733020914350

https://doi.org/10.1177/0969733020914350. Disponível em: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0969733020914350. Acesso em: 3 mar. 2023.

MAIO, Gregory R.; PAKIZEH, Ali; CHEUNG, Wing-Yes; REES, Kerry J. Changing, priming, and acting on values: effects via motivational relations in a circular model. Journal of personality and social psychology, Washington, v. 97, n. 4, p. 699, 2009. DOI: https://doi.org/10.1037/a0016420. Disponível em: https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/a0016420. Acesso em: 20 jun. 2023. DOI: https://doi.org/10.1037/a0016420

MAGNO, Carlo. Looking at Filipino pre-service teachers’ value for education through epistemological beliefs about learning and Asian values. The Asia-Pacific Education Researcher, v. 19, n. 1, p. 61-78, 2010. Disponível em: https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1579407. Acesso em: 20 jun. 2023. DOI: https://doi.org/10.3860/taper.v19i1.1509

MOHER, David; SHAMSEER, Larissa; CLARKE, Mike; GHERSI, Davina; LIBERATI, Alessandro; PETTICREW, Mark; SHEKELLE, Paul; STEWART, Lesley A.; GROUP, PRISMA-P. Preferred reporting items for systematic review and meta-analysis protocols (PRISMA-P) 2015 statement. Systematic reviews, v. 4, p. 1-9, 2015. DOI: https://doi.org/10.1186/2046-4053-4-1. Disponível em: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25554246/. Acesso em: 20 mar. 2025. DOI: https://doi.org/10.1186/2046-4053-4-1

PEDRO-SILVA, Nelson; FREIRIA, Marcos Henrique. Valores que os estudantes de psicologia consideram necessários para serem felizes. Revista de Ensino, Educação e Ciências Humanas, Londrina, v. 19, n. 4, p. 444-450, 2018. DOI: 10.17921/2447-8733.2018v19n4p444-450. Disponível em: https://revistaensinoeeducacao.pgsscogna.com.br/ensino/article/view/4053. Acesso em: 5 maio 2024. DOI: https://doi.org/10.17921/2447-8733.2018v19n4p444-450

RAVINDRAN, Bhuvaneswari; GREENE, Barbara A.; DEBACKER, Tereza K. Predicting pre-service teachers’ cognitive engagement with goals and epistemological beliefs. The Journal of Educational Research, [S. l.], v. 98, n. 4, p. 222-233, 2005. DOI: https://doi.org/10.3200/JOER.98.4.222-233. Disponível em: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.3200/JOER.98.4.222-233. Acesso em: 25 nov. 2023. DOI: https://doi.org/10.3200/JOER.98.4.222-233

ROKEACH, Milton. The nature of human values. Free press, 1973.

ROVIRA, Nuria; ÖZGEN, Sibel; MEDIR, Magda; TOUS, Jordi; ALABART, Joan Ramon. Human values in the team leader selection process. The Spanish journal of psychology, Madrid, v. 15, n. 1, p. 216-226, 2012. DOI: https://doi.org/10.5209/rev_SJOP.2012.v15.n1.37313. Disponível em: https://www.cambridge.org/core/journals/spanish-journal-of-psychology/article/abs/human-values-in-the-team-leader-selection-process/B3EF22DDE4B1DC277880008B2948E5D7. Acesso em: 30 jun. 2023. DOI: https://doi.org/10.5209/rev_SJOP.2012.v15.n1.37313

SAGIV, Lilach; SCHWARTZ, Shalom H.; ARIELI, Sharom. Personal values, national culture and organizations. The Handbook of Organizational Culture and Climate. 2. ed. Westlake Village, CA, USA: Sage, 2011. p. 515-537. DOI: https://doi.org/10.4135/9781483307961.n29

SANDY, Carson J.; GOSLING, Samuel D.; SCHWARTZ, Shalom H.; KOELKEBECK, Tim. The development and validation of brief and ultrabrief measures of values. Journal of personality assessment, [S. l.], v. 99, n. 5, p. 545-555, 2017. DOI: https://doi.org/10.1080/00223891.2016.1231115. Disponível em: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00223891.2016.1231115. Acesso em: 2 jul. 2023. DOI: https://doi.org/10.1080/00223891.2016.1231115

SCHUSTER, Carolin; PINKOWSKI, Lisa; FISCHER, Daniel. Intra-individual value change in adulthood. Zeitschrift für Psychologie, [S. l.], v. 221, n. 1, p. 42-52, 2019. https://doi.org/10.1027/2151-2604/a000355. Disponível em: https://econtent.hogrefe.com/doi/10.1027/2151-2604/a000355. Acesso em: 28 ago. 2023. DOI: https://doi.org/10.1027/2151-2604/a000355

SCHWARTZ, Shalom H.; BILSKY, Wolfgang. Toward a universal psychological structure of human values. Journal of personality and social psychology, Washington, v. 53, n. 3, p. 550, 1987. DOI: https://doi.org/10.1037/0022-3514.53.3.550. Disponível em: https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-3514.53.3.550. Acesso em: 8 abr. 2023. DOI: https://doi.org/10.1037//0022-3514.53.3.550

SCHWARTZ, Shalom H.; LEHMANN, Arielle; ROCCAS, Sonia. Multimethod probes of basic human values. Newbury Park, CA: Sage, p. 107-123, 1999. DOI: https://doi.org/10.4135/9781452220550.n8

SCHWARTZ, Shalom H.; MELECH, G.; LEHMAN, A.; BURGESS, S.; HARRIS, M.; OWENS, V. Extending the cross-cultural validity of the theory of basic human values with a different method of measurement. Journal of Cross Cultural Psychology, v. 32, n. 5, p. 519-542, 2001. DOI: https://doi.org/10.1177/0022022101032005001

SCHWARTZ, Shalom H.; BARDI, Anat. Value hierarchies across cultures: taking a similarities perspective. Journal of cross-cultural Psychology, [S. l.], v. 32, n. 3, p. 268-290, 2001. DOI: https://doi.org/10.1177/0022022101032003002. Disponível em: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0022022101032003002. Acesso em: 19 dez. 2023. DOI: https://doi.org/10.1177/0022022101032003002

SCHWARTZ, Shalom H.; CIECIUCH, Jan; VECCHIONE, Michele; DAVIDOV, Eldad; FISCHER, Ronald; BEIERLEIN, Constanze; RAMOS, Alice; VERKASALO, Markku; LÖNNQVIST, Jan-Erik; DEMIRUTKU, Kursad; DIRILEN-GUMUS, Ozlem; KONTY, Mark. Refining the theory of basic individual values. Journal of Personality and Social Psychology, [s. l.], v. 103, n. 4, p. 663-688, 2012. DOI: https://doi.org/10.1037/a0029393. DOI: https://doi.org/10.1037/a0029393

SCHWARTZ, Shalom H. Universals in the content and structure of values: theoretical advances and empirical tests in 20 countries. In: Advances in experimental social psychology. Academic Press, v. 50, n. 4, p. 1-65, 1992. DOI: https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60281-6. Disponível em: https://spssi.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1540-4560.1994.tb01196.x. Acesso em: 8 abr. 2023. DOI: https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60281-6

SCHWARTZ, Shalom H. Are there universal aspects in the structure and contents of human values? Journal of social issues, v. 50, n. 4, p. 19-45, 1994. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1994.tb01196.x. Disponível em: https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-3514.53.3.550. Acesso em: 8 abr. 2023. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1994.tb01196.x

SCHWARTZ, Shalom H. A proposal for measuring value orientations across nations. In: The questionnaire development report of the European social survey, 2003. p. 260-319. Disponível em: https://www.europeansocialsurvey.org/sites/default/files/2023-06/ESS_core_questionnaire_human_values.pdf. Acesso em: 20 mar. 2025.

SOLMAZ, Yalız Dilek. Human values as a predictor of moral maturity of teacher candidates. Universal Journal of Educational Research, San José, v. 6, n. 5, p. 863-870, 2018. DOI: https://doi.org/10.13189/ujer.2018.060508. Disponível em: https://www.hrpub.org/journals/article_info.php?aid=7005. Acesso em: 15 maio 2023. DOI: https://doi.org/10.13189/ujer.2018.060508

VECCHIONE, Michele; SCHWARTZ, Shalom H. Personal values and academic achievement. British Journal of Psychology, [S. l.], v. 113, n. 3, p. 630-652, 2022. DOI: https://doi.org/10.1111/bjop.12555. Disponível em: https://bpspsychub.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/bjop.12555. Acesso em: 30 jun. 2023. DOI: https://doi.org/10.1111/bjop.12555

VLASENKO, Anastasiia, SHIROKANOVA, Anna. The role of values in academic cheating at university online. In: Alexandrov, D. A., et al. Digital transformation and global society. DTGS 2021. Communications in Computer and Information Science, v. 1503, p. 294-307. Cham: Springer, 2022. DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-030-93715-7_21. Disponível em: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-93715-7_21. Acesso em: 11 nov. 2023.

Downloads

Publicado

30-03-2025

Edição

Seção

Artigos

Como Citar

ROSA, Rodolfo Silva da; RISTOW, Leonardo; BACKES, Ana Flávia; CARDOSO, Jéssica Dias; BRASIL, Vinicius Zeilmann; RAMOS, Valmor. A teoria de valores humanos na formação inicial: uma revisão sistemática. Revista Docência do Ensino Superior, Belo Horizonte, v. 15, p. 1–23, 2025. DOI: 10.35699/2237-5864.2025.52706. Disponível em: https://periodicos.ufmg.br/index.php/rdes/article/view/52706. Acesso em: 15 jan. 2026.